Krótka historia Parafii Kościoła Starokatolickiego Mariawitów
p.w. św. Franciszka z Asyżu w Łodzi

W parafii rzymskokatolickiej p.w. Najświętszej Marii Panny w Łodzi, przez dłuższy czas, będąc w ukryciu mariawitą, pracował jako wikariusz ks. Edward Marks (M. Serafin). Za przynależność do Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów został przeniesiony na wikariat do Góry św. Małgorzaty w powiecie łęczyckim i tam zasuspendowany. W okolicy Łodzi były już parafie mariawickie, m.in. w Zgierzu i Dobrej. Do tych miejscowości w niedziele i święta chodzili łodzianie, najpierw z ciekawości, a później z przekonania, jako gorliwi zwolennicy Mariawityzmu. Pomimo przeszkód i prześladowań, wynajęto lokal na kaplicę przy ul. Widzewskiej 7 (obecnie Kilińskiego), gdzie 5 maja została odprawiona pierwsza Msza św.. Ze względu na duże zainteresowanie nową ideą tysiące ludzi zapisywało się do Kościoła Mariawitów. W czasie tego ogromnego żniwa przeniesiono się do wynajętego pofabrycznego budynku przy ul. Pańskiej 74 (Żeromskiego), a w czerwcu zakupiono od Jana i Józefy Halladinów posesję przy ul. Franciszkańskiej 27 za kwotę 22 tys. rubli. 7 września 1906 r. rozpoczęto budowę kościoła, a już 1 listopada dokonano poświęcenia wzniesionej świątyni p.w. św. Franciszka z Asyżu

Tak rozpoczęła się historia Mariawityzmu w Łodzi. Dała początek tutejszej parafii oraz parafii p.w. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy przy ul. Nawrot 104 i p.w. Przenajświętszego Sakramentu przy ul. Podleśnej 22. Obie te placówki spotkał tragiczny los. Zostały utracone z powodu odejścia od Kościoła Mariawitów w 1913 r. ks. E. Marksa. Pomimo wielu starań i spraw sądowych, ostatecznie w 1930 r. kościoły te zostały mariawitom odebrane i przekazane parafii rzymskokatolickiej p.w. Podwyższenia Krzyża św.. Był to rezultat braku legalizacji parafii, które wtedy nie miały osobowości prawnej i były zapisane na nazwisko ks. E. Marksa.

Od początku w parafii św. Franciszka pracowali m.in. - ks. Paweł M. Dominik Skolimowski oraz ks. Leon M. Andrzej Gołębiowski, który w lipcu 1909 r. został wybrany na proboszcza parafii, a we wrześniu 1910 r. w Łowiczu otrzymał sakrę biskupią. 3 stycznia 1907 r. został wydany w tutejszej drukarni pierwszy numer Mariawity. Drukarnia służyła Kościołowi do wybuchu I wojny światowej, a po odzyskaniu niepodległości przewieziono ją do Płocka, gdzie dalej funkcjonowała aż do II wojny światowej. 

Należy także wspomnieć postać ks. Henryka M. Fabiana Jarzymowskiego, który był proboszczem przy ul. Podleśnej oraz budowniczym kościoła w Pabianicach, gdzie był proboszczem do 1957 r.. Przez wiele lat proboszczem w parafii przy ul. Nawrot 104 był ks. Józef M. Barnaba Gromulski, a w 1923 r. przeniesiony do Zgierza. W latach 1908 – 1910 parafia w Łodzi wybudowała dom szkolny oraz pięciopiętrowy przy ul. Franciszkańskiej 29. 

W tym też czasie prowadzone były instytucje dobroczynne i oświatowe; ochronka, szkoła i dom opieki. Od początku I wojny parafia prowadziła kuchnię dla biednych, która wydawała dziennie 1500 obiadów, w tym 250 bezpłatnych posiłków. Od chwili powstania Polski niepodległej wznowiono działalność zakładając m.in. siedmioklasową szkołę powszechną, internat dla dzieci, przytułek dla starców oraz żłobek dla porzuconych dzieci głównie wyznania rzymskokatolickiego i mojżeszowego. Ta piękna karta historii została zapisana dzięki ofiarnej pracy osób zakonnych ze Zgromadzenia Sióstr Mariawitek, których przełożoną była matka M. Izabela Barszczewska. W 1933 r. powstał w Parafii Związek Młodzieży Mariawickiej Męskiej i Żeńskiej Templariusze i Templariuszki (oddział 6), którego założycielem był biskup Klemens M. Filip Feldman. W tym też roku, 20 marca zmarł w wieku 66 lat bp Leon M. Andrzej Gołębiowski, niezwykle zasłużony dla Kościoła, tutejszej parafii i redakcji Mariawity. Był on obok ks. M. Jana Przyjemskiego, jednym z pierwszych duchownych powołanych do Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów Nieustającej Adoracji Ubłagania. Jego następcą był bp Janusz M. Szymon Bucholc. Pełnił funkcję proboszcza do 1946 r.. Uratował on od śmierci uwięzionego w Radogoszczu ks. Stanisława M. Andrzeja Jałosińskiego. W 1940 r., w związku z decyzją władz niemieckich dotyczącą utworzenia getta żydowskiego, duchowni i siostry zakonne zostali wysiedleni. Umieszczono ich przy ul. Południowej 66 (obecnie Rewolucji 1905 r.) i ul. Magistrackiej 6 (Kamińskiego), gdzie zorganizowano dom starców, którymi opiekował się diakon M. Nikodem Wierzchowski. Po ustaniu działań wojennych, łódzcy mariawici wrócili na Franciszkańską 27.

Zastaliśmy straszne spustoszenie” – wspomina bp Andrzej Jałosiński – „kościół został zamieniony na magazyn, zabrano wszystkie ławki, żyrandole, dzwony, instrumenty muzyczne, zerwano podłogę i balustradę przy ołtarzu i na chórze. Powybijano szyby w oknach i zniszczono dach”. To zaledwie fragment z kroniki parafialnej, ilustrujący dewastację majątku. Trud usuwania zniszczeń wojennych przypadł w udziale łódzkim mariawitom, na czele których stanął ks. A. Jałosiński i s. wikaria Matylda Poznańska. Dzięki ofiarności parafian, 30 listopada 1947 r. ówczesny Biskup Naczelny Roman M. Jakub Próchniewski, dokonał aktu chrztu i poświęcenia dzwonu, nadając mu imiona Maria - Andrzej – dla uczczenia pierwszego biskupa łódzkiego. W uroczystości tej poza wiernymi wzięli udział m.in. kapłani: M. Fabian Jarzymowski, M. Serafin Bołłoczko, M. Barnaba Gromulski, M. Michał Sitek i M. Gabriel Kamer. Rok później, 10 października poświęcono drugi dzwon – Maria - Alfons. W latach 1948 – 1949 wykonano nowe ławki do kościoła oraz balustradę na chórze i przy ołtarzu. Wykonawcami byli parafianie Władysław Nowak i Roman Stolarczyk. W tym też czasie zakupiono szaty liturgiczne, figurki do żłobka oraz ufundowano tablicę nagrobną dla biskupa M. Andrzeja Gołębiowskiego. Udało się również spłacić niemałe zadłużenie ciążące na parafii. W latach 50-tych kontynuowano prace remontowe m.in. zdjęto dachówkę i położono blachę. W 1955 r. ówczesny proboszcz wraz z ks. Wacławem M. Innocentym Gołębiowskim, otrzymał sakrę biskupią i do 1983 r. był biskupem Diecezji śląsko – łódzkiej. W 1956 r. doprowadzono wodę z sieci miejskiej i wykonano kanalizację. 2 sierpnia 1960 r., w rocznicę objawienia Dzieła Wielkiego Miłosierdzia, bp M. Andrzej poświęcił 10-cio głosowe ograny, których głównymi fundatorkami były siostry Leontyna i Florentyna Kęsikowskie. W latach 1973 – 1974 przeprowadzono generalny remont kościoła polegający na wymianie sklepienia krążynowego jednonawowego na trzynawowe żelbetowe. Remont prowadziła firma pana Jana Mospinka z Łodzi. 

W 1980 r. w święto parafialne odbyła się uroczystość 25-lecia sakry biskupa M. Andrzeja Jałosińskiego. W jubileuszu tym wziął udział Biskup Naczelny Stanisław M. Tymoteusz Kowalski, licznie zgromadzone duchowieństwo i lud mariawicki nie tylko z Łodzi. Od grudniu 1983 r., nowo konsekrowany bp Zdzisław M. Włodzimierz Jaworski, objął funkcję biskupa diecezjalnego i proboszcza parafii. Biskup M. Włodzimierz pracował w parafii prawie 14 lat. W tym czasie uregulowano stan prawny domu przy ul. Franciszkańskiej 27, dokonano wymiany części stropów w domu parafialnym, obniżono teren przy kościele i położono kostkę granitową oraz pomalowano kościół. W latach 90-tych w parafii zorganizowane zostały trzy sympozja ekumeniczne dotyczące 100-lecia Objawienia Dzieła Wielkiego Miłosierdzia. Bp Włodzimierz był także przewodniczącym oddziału Polskiej Rady Ekumenicznej. 

W związku z powołaniem go na urząd Biskupa Naczelnego w lipcu 1997 r., kolejnym biskupem i proboszczem łódzkim od 19 października został bp Michał M. Ludwik Jabłoński. W dalszym ciągu prowadzone były prace remontowe; m.in. odnowiono elewację kościoła, wymiano ogrodzenie, wszystkie okna w domu parafialnym i częściowo stropy. Ponadto dokonano remontu organów, złocenia konfesji, renowacji podłogi i ławek. Zainstalowano też nową radiofonizację w kościele. Wykonano również elewację na budynku parafialnym oraz wymieniono połowę ogrodzenia na cmentarzu. W maju b.r. odbyło się sympozjum ekumeniczne z okazji 100-lecia Kościoła. Obecnie w parafii działa orkiestra parafialna, którą prowadzi Piotr Brzeziński oraz chór parafialny i diecezjalny pod dyrekcją Henryka Kapusty. Parafia jako pierwsza uruchomiła stronę internetową. Od 1998 roku odbywają się spotkania Komisji Mieszanej ds. Dialogu Teologicznego z Kościołem Rzymskokatolickim. Proboszcz parafii jest obecnie przewodniczącym oddziału PRE w Łodzi. 

Ufamy Bogu, że za wzorem 20 - letniej męczennicy Doroty Pawlak, która 1.IV.1907 r., została zastrzelona broniąc kapłana M. Dominika Skolimowskiego, a także za przykładem wielu ofiarnych wyznawców naszego Kościoła, będziemy mogli dochować wierności Mariawityzmowi. Wszystkim zmarłym łódzkim mariawitom, duchownym i siostrom zakonnym, którzy spoczywają nie tylko na cmentarzu parafialnym przy ul. Wojska Polskiego 151, należy się zasłużona wdzięczność za ich ofiarną pracę i modlitwę na niwie naszego Kościoła. 
 

Kalendarium (więcej)


 październik 2006

powrót